Kolejosz: Utworzono nową stronę "{{Artykuł|U-Bahn w Monachium}} Pociąg typu A na stacji metra w Monachium. '''U-Bahn w Monachium''' (niem. ''U-Bahn München'') – system metra obsługujący stolicę Bawarii, Monachium, a także pobliskie miasto Garching bei München. Wraz z systemem kolei miejskiej S-Bahn, stanowi kręgosłup transportowy aglomeracji monachijskiej. Operatorem sieci jest przedsiębio…"

2025-12-27T15:28:49Z

Utworzono nową stronę "{{Artykuł|U-Bahn w Monachium}} thumb|right|300px|Pociąg typu A na stacji metra w Monachium. '''U-Bahn w Monachium''' (niem. ''U-Bahn München'') – system metra obsługujący stolicę Bawarii, Monachium, a także pobliskie miasto Garching bei München. Wraz z systemem kolei miejskiej S-Bahn, stanowi kręgosłup transportowy aglomeracji monachijskiej. Operatorem sieci jest przedsiębio…"

Nowa strona

{{Artykuł|U-Bahn w Monachium}}
[[Plik:U-Bahn_München_A-Wagen.jpg|thumb|right|300px|Pociąg typu A na stacji metra w Monachium.]]

'''U-Bahn w Monachium''' (niem. ''U-Bahn München'') – system [[Metro|metra]] obsługujący stolicę Bawarii, [[Monachium]], a także pobliskie miasto [[Garching bei München]]. Wraz z systemem kolei miejskiej [[S-Bahn w Monachium|S-Bahn]], stanowi kręgosłup transportowy aglomeracji monachijskiej. Operatorem sieci jest przedsiębiorstwo '''Münchner Verkehrsgesellschaft''' (MVG), będące częścią związku transportowego [[Münchner Verkehrs- und Tarifverbund]] (MVV).

Sieć metra w Monachium jest uznawana za jedną z najbardziej nowoczesnych i przyjaznych pasażerom w Europie, słynącą z unikalnej architektury stacji oraz wysokiej punktualności.

== Historia ==
Plany budowy metra w Monachium sięgają początku XX wieku, jednak ich realizacja była wielokrotnie przekładana z powodów politycznych i ekonomicznych.

=== Wczesne koncepcje i III Rzesza ===
Pierwsze konkretne projekty powstały w 1905 roku, zakładając budowę linii podziemnej łączącej [[Monachium Główne|Hauptbahnhof]] z Ostbahnhof. W 1938 roku, w ramach nazistowskiej przebudowy miasta, rozpoczęto drążenie tunelu na trasie dzisiejszej linii U6 (odcinek pod Lindwurmstraße), jednak prace przerwano w 1941 roku z powodu wybuchu II wojny światowej.

=== Budowa i otwarcie (1965–1972) ===
Decyzja o budowie nowoczesnego systemu zapadła w 1964 roku. Impulsem do przyspieszenia prac było przyznanie Monachium organizacji '''Letnich Igrzysk Olimpijskich 1972'''.
* '''1 lutego 1965''' – uroczyste wbicie pierwszej łopaty na placu Ungererstraße.
* '''19 października 1971''' – otwarcie pierwszej linii metra (U6) na odcinku Kieferngarten – Goetheplatz.
* '''1972''' – uruchomienie linii U3 ("linia olimpijska") prowadzącej do [[Park Olimpijski w Monachium|Parku Olimpijskiego]].

== Sieć linii ==
Obecnie system składa się z ośmiu linii (z czego dwie działają jako linie wzmacniające), które operują na trzech głównych magistralach w centrum miasta (tzw. ''Stammstrecken''). Łączna długość sieci wynosi ok. 103 km, a liczba stacji to równe 100.

{| class="wikitable"
! Linia !! Trasa !! Długość !! Liczba stacji
|-
| [[Plik:U-Bahn_München_U1.svg|20px]] '''U1''' || Olympia-Einkaufszentrum – Mangfallplatz || 12,2 km || 15
|-
| [[Plik:U-Bahn_München_U2.svg|20px]] '''U2''' || Feldmoching – Messestadt Ost || 24,4 km || 27
|-
| [[Plik:U-Bahn_München_U3.svg|20px]] '''U3''' || Moosach – Fürstenried West || 21,2 km || 25
|-
| [[Plik:U-Bahn_München_U4.svg|20px]] '''U4''' || Westendstraße – Arabellapark || 9,2 km || 13
|-
| [[Plik:U-Bahn_München_U5.svg|20px]] '''U5''' || Laimer Platz – Neuperlach Süd || 15,4 km || 18
|-
| [[Plik:U-Bahn_München_U6.svg|20px]] '''U6''' || Garching-Forschungszentrum – Klinikum Großhadern || 27,4 km || 26
|}

=== Układ magistralny ===
Charakterystyczną cechą U-Bahn w Monachium jest to, że linie łączą się w pary w ścisłym centrum:
# '''Magistrala 1 (U1/U2)''': Przebiega pod dworcem głównym i placem Sendlinger Tor.
# '''Magistrala 2 (U3/U6)''': Najstarsza część sieci, przecinająca miasto na osi północ-południe przez [[Marienplatz (Monachium)|Marienplatz]].
# '''Magistrala 3 (U4/U5)''': Jedyna trasa przebiegająca na osi wschód-zachód.

== Infrastruktura i technika ==
System metra w Monachium jest niemal w całości podziemny (ok. 90% trasy). Wyjątki stanowią odcinki północne linii U6 oraz fragmenty linii U5.

=== Zasilanie i torowisko ===
* '''Rozstaw szyn''': Standardowy [[Rozstaw normalnotorowy|1435 mm]].
* '''Zasilanie''': Trzecia szyna pod napięciem stałym '''750 V'''.
* '''Bezpieczeństwo''': System jest wyposażony w automatyczne sterowanie pociągiem (LZB) oraz system [[Sygnalizacja kolejowa|sygnalizacji kabinowej]], co pozwala na kursowanie pociągów w takcie co 2 minuty w godzinach szczytu.

=== Tabor (Wagonów metra) ===
Na przestrzeni lat w Monachium eksploatowano cztery główne typy pociągów:
# '''Typ A''': Najstarsze składy (od 1967 r.), charakteryzujące się kanciastym kształtem i niebiesko-białym malowaniem.
# '''Typ B''': Wprowadzony w latach 80., wizualnie podobny do typu A, ale z nowocześniejszą aparaturą rozruchową.
# '''Typ C''': Nowoczesne pociągi jednoprzestrzenne (możliwość przejścia przez cały skład), produkowane przez [[Siemens Mobility]].
# '''Typ C2''': Najnowsza generacja (od 2016 r.), wyposażona w oświetlenie LED i zaawansowane systemy informacji pasażerskiej.

== Architektura stacji ==
Monachijskie metro jest znane na całym świecie z dbałości o estetykę przystanków. O ile pierwsze stacje z lat 70. były budowane w sposób utylitarny (płytki ceramiczne), o tyle nowsze projekty są dziełami sztuki.

* '''Westfriedhof (U1)''': Słynie z ogromnych, kolorowych lamp zaprojektowanych przez Ingo Maurera, które nadają stacji niebiesko-żółto-czerwoną poświatę.
* '''Marienplatz (U3/U6)''': Zaprojektowana przez Alexandra von Brancę, charakteryzuje się intensywnym pomarańczowym kolorem ścian, mającym ułatwiać orientację w podziemnym węźle.
* '''Münchner Freiheit (U3/U6)''': Stacja o futurystycznym wyglądzie z niebieskim oświetleniem kolumn i lustrzanym sufitem.
* '''Stacje na linii U2 (Messestadt)''': Wykorzystują surowy beton, stal i szkło, oddając nowoczesny charakter terenów targowych.

== Eksploatacja i taryfa ==
Metro kursuje codziennie od ok. godziny 4:00 do ok. 1:00 w nocy (w weekendy przez całą noc na wybranych trasach). Standardowy takt w ciągu dnia to 10 minut, a na wspólnych odcinkach magistralnych 5 minut.

System biletowy jest zintegrowany w ramach związku '''MVV'''. Monachium podzielone jest na strefy (M, 1, 2 itd.). Bilety zakupione w metrze obowiązują również w [[Tramwaje w Monachium|tramwajach]], autobusach oraz pociągach regionalnych w obrębie danej strefy.

== Plany rozbudowy ==
Mimo gęstej sieci, Monachium planuje kolejne inwestycje w celu odciążenia centrum:
* '''U9''': Projekt nowej magistrali odciążającej (Entlastungsspange), która połączy stacje Sendlinger Tor i Münchner Freiheit nowym tunelem, omijając Marienplatz.
* '''Przedłużenie U5''': Budowa odcinka do stacji Pasing (ważny węzeł kolejowy na zachodzie miasta).
* '''Przedłużenie U4''': Plany dotarcia do nowych osiedli w dzielnicy Englschalking.

== Ciekawostki ==
* Na stacji '''Theresienwiese''' (obsługującej [[Oktoberfest]]) zainstalowano najszersze schody ruchome w całej sieci, aby sprawnie obsłużyć miliony turystów rocznie.
* Stacja '''Georg-Brauchle-Ring''' posiada ściany pokryte tysiącami kolorowych paneli, na których widnieją nazwy pierwiastków chemicznych i znanych wynalazców.
* Wiele stacji metra w Monachium było projektowanych jako schrony atomowe w okresie [[Zimna wojna|Zimnej Wojny]].

== Zobacz też ==
* [[S-Bahn w Monachium]]
* [[Metro w Berlinie]]
* [[Metro w Norymberdze]]
* [[Transport w Niemczech]]

== Bibliografia ==
* P. Schricker, ''Münchner U-Bahn'', Zeunert, Gifhorn 1980.
* W. Pischek, H. Junghardt, ''Die Münchner U-Bahn. Geschichte · Technik · Besonderheiten'', GeraMond, München 2012.
* Oficjalna strona MVG (mvg.de).

[[Kategoria:Metro w Niemczech]]
[[Kategoria:Transport w Monachium]]

U-Bahn Monachium - Historia wersji