U-Bahn Monachium
U-Bahn w Monachium (niem. U-Bahn München) – system metra obsługujący stolicę Bawarii, Monachium, a także pobliskie miasto Garching bei München. Wraz z systemem kolei miejskiej S-Bahn, stanowi kręgosłup transportowy aglomeracji monachijskiej. Operatorem sieci jest przedsiębiorstwo Münchner Verkehrsgesellschaft (MVG), będące częścią związku transportowego Münchner Verkehrs- und Tarifverbund (MVV).
Sieć metra w Monachium jest uznawana za jedną z najbardziej nowoczesnych i przyjaznych pasażerom w Europie, słynącą z unikalnej architektury stacji oraz wysokiej punktualności.
Historia
Plany budowy metra w Monachium sięgają początku XX wieku, jednak ich realizacja była wielokrotnie przekładana z powodów politycznych i ekonomicznych.
Wczesne koncepcje i III Rzesza
Pierwsze konkretne projekty powstały w 1905 roku, zakładając budowę linii podziemnej łączącej Hauptbahnhof z Ostbahnhof. W 1938 roku, w ramach nazistowskiej przebudowy miasta, rozpoczęto drążenie tunelu na trasie dzisiejszej linii U6 (odcinek pod Lindwurmstraße), jednak prace przerwano w 1941 roku z powodu wybuchu II wojny światowej.
Budowa i otwarcie (1965–1972)
Decyzja o budowie nowoczesnego systemu zapadła w 1964 roku. Impulsem do przyspieszenia prac było przyznanie Monachium organizacji Letnich Igrzysk Olimpijskich 1972.
- 1 lutego 1965 – uroczyste wbicie pierwszej łopaty na placu Ungererstraße.
- 19 października 1971 – otwarcie pierwszej linii metra (U6) na odcinku Kieferngarten – Goetheplatz.
- 1972 – uruchomienie linii U3 ("linia olimpijska") prowadzącej do Parku Olimpijskiego.
Sieć linii
Obecnie system składa się z ośmiu linii (z czego dwie działają jako linie wzmacniające), które operują na trzech głównych magistralach w centrum miasta (tzw. Stammstrecken). Łączna długość sieci wynosi ok. 103 km, a liczba stacji to równe 100.
| Linia | Trasa | Długość | Liczba stacji |
|---|---|---|---|
| Plik:U-Bahn München U1.svg U1 | Olympia-Einkaufszentrum – Mangfallplatz | 12,2 km | 15 |
| Plik:U-Bahn München U2.svg U2 | Feldmoching – Messestadt Ost | 24,4 km | 27 |
| Plik:U-Bahn München U3.svg U3 | Moosach – Fürstenried West | 21,2 km | 25 |
| Plik:U-Bahn München U4.svg U4 | Westendstraße – Arabellapark | 9,2 km | 13 |
| Plik:U-Bahn München U5.svg U5 | Laimer Platz – Neuperlach Süd | 15,4 km | 18 |
| Plik:U-Bahn München U6.svg U6 | Garching-Forschungszentrum – Klinikum Großhadern | 27,4 km | 26 |
Układ magistralny
Charakterystyczną cechą U-Bahn w Monachium jest to, że linie łączą się w pary w ścisłym centrum:
- Magistrala 1 (U1/U2): Przebiega pod dworcem głównym i placem Sendlinger Tor.
- Magistrala 2 (U3/U6): Najstarsza część sieci, przecinająca miasto na osi północ-południe przez Marienplatz.
- Magistrala 3 (U4/U5): Jedyna trasa przebiegająca na osi wschód-zachód.
Infrastruktura i technika
System metra w Monachium jest niemal w całości podziemny (ok. 90% trasy). Wyjątki stanowią odcinki północne linii U6 oraz fragmenty linii U5.
Zasilanie i torowisko
- Rozstaw szyn: Standardowy 1435 mm.
- Zasilanie: Trzecia szyna pod napięciem stałym 750 V.
- Bezpieczeństwo: System jest wyposażony w automatyczne sterowanie pociągiem (LZB) oraz system sygnalizacji kabinowej, co pozwala na kursowanie pociągów w takcie co 2 minuty w godzinach szczytu.
Tabor (Wagonów metra)
Na przestrzeni lat w Monachium eksploatowano cztery główne typy pociągów:
- Typ A: Najstarsze składy (od 1967 r.), charakteryzujące się kanciastym kształtem i niebiesko-białym malowaniem.
- Typ B: Wprowadzony w latach 80., wizualnie podobny do typu A, ale z nowocześniejszą aparaturą rozruchową.
- Typ C: Nowoczesne pociągi jednoprzestrzenne (możliwość przejścia przez cały skład), produkowane przez Siemens Mobility.
- Typ C2: Najnowsza generacja (od 2016 r.), wyposażona w oświetlenie LED i zaawansowane systemy informacji pasażerskiej.
Architektura stacji
Monachijskie metro jest znane na całym świecie z dbałości o estetykę przystanków. O ile pierwsze stacje z lat 70. były budowane w sposób utylitarny (płytki ceramiczne), o tyle nowsze projekty są dziełami sztuki.
- Westfriedhof (U1): Słynie z ogromnych, kolorowych lamp zaprojektowanych przez Ingo Maurera, które nadają stacji niebiesko-żółto-czerwoną poświatę.
- Marienplatz (U3/U6): Zaprojektowana przez Alexandra von Brancę, charakteryzuje się intensywnym pomarańczowym kolorem ścian, mającym ułatwiać orientację w podziemnym węźle.
- Münchner Freiheit (U3/U6): Stacja o futurystycznym wyglądzie z niebieskim oświetleniem kolumn i lustrzanym sufitem.
- Stacje na linii U2 (Messestadt): Wykorzystują surowy beton, stal i szkło, oddając nowoczesny charakter terenów targowych.
Eksploatacja i taryfa
Metro kursuje codziennie od ok. godziny 4:00 do ok. 1:00 w nocy (w weekendy przez całą noc na wybranych trasach). Standardowy takt w ciągu dnia to 10 minut, a na wspólnych odcinkach magistralnych 5 minut.
System biletowy jest zintegrowany w ramach związku MVV. Monachium podzielone jest na strefy (M, 1, 2 itd.). Bilety zakupione w metrze obowiązują również w tramwajach, autobusach oraz pociągach regionalnych w obrębie danej strefy.
Plany rozbudowy
Mimo gęstej sieci, Monachium planuje kolejne inwestycje w celu odciążenia centrum:
- U9: Projekt nowej magistrali odciążającej (Entlastungsspange), która połączy stacje Sendlinger Tor i Münchner Freiheit nowym tunelem, omijając Marienplatz.
- Przedłużenie U5: Budowa odcinka do stacji Pasing (ważny węzeł kolejowy na zachodzie miasta).
- Przedłużenie U4: Plany dotarcia do nowych osiedli w dzielnicy Englschalking.
Ciekawostki
- Na stacji Theresienwiese (obsługującej Oktoberfest) zainstalowano najszersze schody ruchome w całej sieci, aby sprawnie obsłużyć miliony turystów rocznie.
- Stacja Georg-Brauchle-Ring posiada ściany pokryte tysiącami kolorowych paneli, na których widnieją nazwy pierwiastków chemicznych i znanych wynalazców.
- Wiele stacji metra w Monachium było projektowanych jako schrony atomowe w okresie Zimnej Wojny.
Zobacz też
Bibliografia
- P. Schricker, Münchner U-Bahn, Zeunert, Gifhorn 1980.
- W. Pischek, H. Junghardt, Die Münchner U-Bahn. Geschichte · Technik · Besonderheiten, GeraMond, München 2012.
- Oficjalna strona MVG (mvg.de).